Bel Fıtığında Ameliyata Gitmeden Önce Hangi Basamaklar Var?
MR sonucunda “bel fıtığı” yazdığını gören çoğu hastanın ilk düşüncesi ameliyattır. Oysa doğru soru bu değildir.
Doğru soru şudur: “MR’da fıtık var mı?” değil, “Bu fıtık hastada neye neden oluyor?”
Tedavi seçimi fıtığın yerine, sinire baskı yapıp yapmadığına, ağrının şiddetine, nörolojik muayeneye ve günlük yaşamın ne kadar etkilendiğine göre belirlenir.
Beş basamak
- İlaç, hareket ve egzersiz
- Fizik tedavi ve rehabilitasyon
- Girişimsel ağrı tedavileri
- Seçilmiş hastalarda ileri perkütan işlemler
- Gerekli hastalarda cerrahi
Bu basamaklar her hastada sırayla uygulanmak zorunda değildir. Bulgulara göre bazıları atlanabilir veya daha erken gündeme gelebilir.
1. Basamak: yeni başlayan ağrı
Ağrı yeni başlamışsa ve ciddi nörolojik bulgu yoksa önce ameliyatsız tedaviler değerlendirilir: uygun ilaçlar, günlük hareketliliğin korunması, egzersiz, fizik tedavi, bel ve gövde kaslarının güçlendirilmesi.
Burada sık yapılan hata uzun süre yatakta kalmaktır. Kontrollü hareket ve egzersiz, iyileşme sürecinin parçasıdır — ağrıdan korkup hareketsiz kalmak süreci uzatır.
2. Basamak: bacağa yayılan ağrı sürüyorsa
İlk tedavilere rağmen belden kalçaya, bacağa veya ayağa yayılan şiddetli ağrı devam ediyorsa girişimsel tedaviler gündeme gelir.
Halk arasında “nokta atışı” denen yöntemlerden biri transforaminal epidural steroid enjeksiyonudur. Görüntüleme eşliğinde, ağrıya neden olan sinir kökünün çevresine ilaç uygulanır. Uygun hastalarda sinir kökü radyofrekansı ile birlikte uygulanması etkiyi artırabilir.
Amaç sinir çevresindeki iltihabı azaltmak, bacağa yayılan ağrıyı hafifletmek ve hareketi kolaylaştırmaktır.
Bu işlem fıtığı mekanik olarak ortadan kaldırmaz. Fıtığa bağlı sinir tahrişinin oluşturduğu ağrıyı azaltmayı hedefler.
3. Basamak: ağrı diskin kendisinden geliyorsa
Bazı hastalarda ağrının kaynağı yalnızca sinir basısı değildir. Diskin kendisi veya dış kısmındaki annulus da ağrı kaynağı olabilir.
Bu durumda değerlendirilen yöntemler:
- İntradiskal radyofrekans — diskin içine iğne yerleştirilerek kontrollü enerji uygulanır
- Annuloplasti — diskin dış kısmına yönelik radyofrekans teknikleri
- Nükleoplasti — diskin iç kısmındaki dokuya perkütan müdahale
Her bel fıtığı bu yöntemlere uygun değildir. Fıtığın tipi, disk yüksekliği, sinir basısının özellikleri ve klinik bulgular birlikte değerlendirilir.
Kimlerde girişimsel tedavi daha çok düşünülür?
- Bacağa vuran siyatik ağrısı olanlar
- İlaç tedavisine rağmen ağrısı süren ve günlük yaşamı etkilenenler
- Ciddi ağrısı olan ama acil cerrahi gerekmeyen hastalar
- Disk kaynaklı kronik bel ağrısı bulunanlar
MR’da disk taşması görülmesi, ağrının sebebinin o olduğunu göstermez. Görüntü ile şikâyetler ve muayene bulguları birbiriyle uyumlu olmalıdır.